Door in het voorjaar eerder te beginnen en in het najaar langer door te gaan met het beweiden van graslandpercelen, kunnen melkveehouders meer vers gras benutten. Een hogere opname van vers gras kan de methaanuitstoot uit de pens van koeien verlagen. Dit biedt vooral kansen voor melkveebedrijven die pas na de eerste grassnede beginnen met weiden of na 120 dagen stoppen. Belangrijke voorwaarden zijn het aanbieden van voldoende vers, schoon en smakelijk gras en het aanpassen van het rantsoen dat op stal wordt gevoerd.
Groeiseizoenen van de afgelopen jaren
De grasgroei begint de laatste jaren steeds eerder en loopt langer door. Tegelijkertijd vormen warmte en droogte midden in de zomer steeds vaker een probleem. Een beperkte hoeveelheid gras van mindere kwaliteit komt vooral voor op droge zandgronden en in het oosten en zuiden van Nederland.
Melkveehouders houden hun dieren daarom tijdens droge en warme perioden vaker op stal. Een tijdelijke onderbreking van de beweiding hoeft echter niet te betekenen dat het weideseizoen definitief voorbij is. Wanneer er na de zomer weer voldoende gras groeit, kunnen de koeien opnieuw worden geweid. Hierdoor ontstaan extra mogelijkheden om vers gras te benutten.
Philipsen ziet de grootste kansen op melkveebedrijven die eerst de eerste snede maaien en inkuilen en pas daarna beginnen met weiden: “Zij kunnen vaak eerder starten. Ook bedrijven die na ongeveer 120 dagen stoppen met weiden, kunnen mogelijk langer doorgaan. Na een droge zomer blijkt het soms vooral een mentale drempel om de beweiding weer goed op gang te brengen. Terwijl er in het najaar vaak opnieuw volop gras beschikbaar komt.”
Methaanuitstoot verlagen door vers gras
Volgens Philipsen kan beweiding de methaanuitstoot op twee manieren verlagen.
“Een klein deel van het effect komt doordat mest rechtstreeks in het weiland valt en niet in de mestkelder of opslag terechtkomt. Urine mengt zich zodoende niet met de vaste mest en er is minder direct contact. Het grootste effect komt echter uit de pens. Vers gras wordt anders verteerd dan ingekuild gras. Daardoor maken de micro-organismen in de pens minder methaan”, legt Philipsen uit.
“Proeven laten in het voorjaar ongeveer 10 tot 30 procent minder methaan uit de pens zien. In de zomer ligt dit effect globaal tussen 0 en 10 procent en in het najaar tussen 5 en 15 procent. Dit hangt samen met de samenstelling van het gras en de manier waarop koeien grazen”, aldus Philipsen.
“Mogelijk spelen de gehalten aan ruw vet en suiker in het verse gras een rol”, vervolgt hij. “Die zorgen voor een ander patroon van vluchtige vetzuren in de pens. Het exacte mechanisme kennen we nog niet, maar het effect is wel in meerdere jaren en ook internationaal aangetoond. Het onderzoek naar de precieze verklaring gaat daarom door.”
De percentages zijn globale uitkomsten van proeven. Hoe groot het effect op een bedrijf is, hangt samen met de hoeveelheid vers gras in het rantsoen en de manier waarop de koeien grazen.
Eerder beginnen met het weideseizoen
Volgens Philipsen begint het groeiseizoen tegenwoordig één tot twee weken eerder en loopt het ook één tot twee weken langer door. Het geschikte moment om te starten met weiden hangt af van het beweidingssysteem. Bij standweiden en Nieuw Nederlands Weiden kunnen melkveehouders beginnen zodra het gras duidelijk begint te groeien. Bij omweiden en stripgrazen is een grotere grasvoorraad nodig, van ruim 1.000 kilogram droge stof per hectare. Ook de bereikbaarheid van de percelen speelt een rol. Een goed kavelpad kan helpen om bij natte omstandigheden eerder te beginnen en langer door te gaan met beweiden.
“In het najaar bepaalt vooral de draagkracht wanneer je moet stoppen. Begin dan op de natste percelen en bewaar de hogere, drogere percelen voor later in de herfst. Je kunt koeien soms ook achter in een perceel binnenlaten en aan de voorkant weer naar buiten laten gaan. Zo voorkom je dat ze steeds over hetzelfde stuk lopen”, geeft Philipsen aan.
Voldoende grasvoorraad en aangepast rantsoen
Alleen langer weiden is niet voldoende om de methaanuitstoot te verlagen. De koeien moeten tijdens die extra uren ook daadwerkelijk meer vers gras opnemen. Melkveehouders kunnen dit stimuleren door meer gras beschikbaar te stellen of de koeien in iets langer gras te laten weiden. Tegelijkertijd moet de hoeveelheid voer op stal omlaag. Anders bestaat het risico dat de koeien buiten minder gras opnemen.
Het maaipercentage of de grasopname uit de KringloopWijzer kan helpen om te beoordelen of er nog ruimte is voor extra beweiding. Het blijft belangrijk om het volledige rantsoen nauwlettend te controleren. Zo kan worden voorkomen dat het ruw eiwitgehalte te hoog oploopt en de behaalde methaanreductie deels tenietdoet.
