Het Wetenschappelijk Comité bij het FAVV heeft in zijn Advies 05-2025 gewaarschuwd dat een volledige stopzetting van de vaccinatie tegen infectieuze boviene rhinotracheïtis (IBR) nog niet verantwoord zou zijn. Hoewel België sinds 2012 een verplicht bestrijdingsprogramma uitvoert en het land tegen 2027 een IBR-vrij statuut wil behalen, laten recente heropflakkeringen van het virus en zwakke schakels in bioveiligheid nog geen veilige vaccinatiestop toe.
België voert sinds 2012 een nationaal bestrijdingsprogramma tegen IBR. Om het Europese vrij statuut te bereiken, moeten 99,8 procent van de bedrijven en 99,9 procent van de runderen vrij zijn van IBR, waarna vaccinatie gedurende minstens twee jaar verboden moet worden. De geplande vaccinatiestop werd eerder al uitgesteld tot 1 november 2025 door nieuwe besmettingen in 2024 en 2025.
Risico’s en knelpunten
Volgens het Comité is de epidemiologische situatie nog niet stabiel genoeg om vaccinatie volledig te beëindigen. Belangrijke risicofactoren zijn:
- Onvoldoende controle op de handel en verplaatsing van runderen;
- Een gebrekkige quarantaine bij aankoop;
- Lage bioveiligheid op veel bedrijven;
- En een onvoldoende monitoring van ‘niet-conventionele bedrijven’ zoals afmestbedrijven, vleeskalverbedrijven en handelaarstallen.
Aanbevelingen
Het Comité pleit voor een geleidelijke afbouw van vaccinatie, gekoppeld aan structurele verbeteringen in beleid, toezicht en bioveiligheid. De belangrijkste aanbevelingen zijn:
- Verplichte registratie en tracering van alle dierbewegingen in de handel;
- Scheiden van handels- en afmestactiviteiten (niet op één locatie combineren);
- Intranasaal vaccineren van afmestrunderen bij aankomst, met herhaling na zes maanden;
- Strikte quarantaine en testen (PCR + serologie) van aangekochte dieren;
- Regelmatige melkanalyses op alle melk leverende bedrijven;
- Verhoogde serologische bewaking op risicobedrijven;
- Verbetering van bioveiligheid: bedrijfseigen kledij, materiaal en hygiënemaatregelen voor bezoekers;
- Handhaving van regelgeving en aansprakelijkstelling bij herinsleep van het virus.
Geen vaccinatie in handelstallen
Handelsstallen mogen volgens het Comité niet vaccineren. Dit om een snelle detectie van nieuwe infecties mogelijk te maken.
Verdere opvolging
Het Comité benadrukt dat verdere ontwikkeling van gevoelige diagnostische testen essentieel blijft, vooral om latente of seronegatieve dragers op te sporen. Daarnaast moet de monitoring worden uitgebreid met frequente melkanalyses en IBR-diagnostiek bij abortussen en ademhalingsproblemen.
Lees hier het volledige advies Toekomstige vaccinatiestrategie in het kader van het IBR bestrijdingsprogramma.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
