Na het uitzonderlijke blauwtongjaar 2024 is het aantal autopsies bij rundvee genormaliseerd. Volgens DGZ werden in 2025 minder dieren onderzocht dan een jaar eerder, vooral doordat het aantal abortussen en sterftegevallen als gevolg van blauwtongvirus serotype 3 (BTV3) afnam. Toch blijven luchtweg- en darmproblemen een belangrijke oorzaak van sterfte bij runderen. De dierenartsen veterinaire pathologie van DGZ bundelden hun bevindingen van het afgelopen jaar en zetten de opvallendste vaststellingen op een rij. De nieuwste autopsieverslagen geven een actueel beeld van de gezondheidsuitdagingen waarmee melkveehouders worden geconfronteerd.
Minder autopsies na piek door blauwtong
In 2025 onderzocht DGZ in totaal 6.083 dieren in de autopsiezaal. Ongeveer 2.500 daarvan werden onderzocht binnen het abortusprotocol voor rundvee en kleine herkauwers. De overige onderzoeken kaderden in algemene diagnostiek, epidemiologische bewaking en Veepeiler. Volgens DGZ ligt het aantal autopsies lager dan in 2024, toen de uitbraak van BTV3 leidde tot een sterke stijging van abortussen en sterfte bij herkauwers. In 2024 werden nog bijna 7.500 dieren onderzocht.
Bij rundvee stabiliseerde het aantal autopsies daardoor opnieuw. Daarnaast werden in 2025 nog slechts sporadisch foetussen aangetroffen met afwijkingen die wijzen op een doorgemaakte blauwtonginfectie, zoals hydranencefalie. Volgens DGZ bevestigt dit dat de impact van de BTV3-uitbraak duidelijk afnam tegenover het voorgaande jaar.
Pneumonie en enteritis
Hoewel blauwtong minder op de voorgrond trad, bleven andere aandoeningen prominent aanwezig. Volgens DGZ was pneumonie (longontsteking) opnieuw een van de belangrijkste doodsoorzaken bij jongvee ouder dan een maand. Bij jonge kalveren werd daarentegen vaak enteritis vastgesteld, in 43,1% van de gevallen is enteritis de doodsoorzaak bij kalveren jonger dan 1 maand. Die vaststelling sluit aan bij trends die DGZ al meerdere jaren observeert in de autopsieverslagen.
Volwassen runderen
Bij runderen ouder dan twee jaar was sepsis in 2025 de meest voorkomende doodsoorzaak, (11,8% van de autopsiediagnoses). Pneumonie volgde op korte afstand met 11,3%. Volgens DGZ ging sepsis vaak gepaard met verschillende letsels die in meerdere gevallen gelijktijdig voorkwamen, waaronder baarmoederontsteking, mastitis, pericarditis, peritonitis en endocarditis. Wanneer bacteriologisch onderzoek werd uitgevoerd, werden vooral E. coli, Trueperella pyogenes, streptokokken, Mycoplasma bovis en Histophilus somni aangetroffen. Bij pneumonie bleek Mannheimia haemolytica veruit de belangrijkste ziekteverwekker. Opvallend is dat veel dieren met longontsteking zonder voorafgaande symptomen plots stierven.
Verbloeding was de derde belangrijkste doodsoorzaak bij volwassen runderen. Die sterfte trad vaak op kort na een keizersnede, waarbij dieren inwendig bloedden in de baarmoeder of buikholte. Daarnaast werden ook gescheurde aneurysma’s (verwijding of uitstulping van een slagader) en scheuren van de baarmoederslagader regelmatig vastgesteld. Verder signaleert DGZ verschillende gevallen van hemorrhagic bowel syndrome (HBS). Deze aandoening treft vooral hoogproductieve koeien in het begin van de lactatie. De dieren vertonen vaak een plotselinge daling van de melkproductie, verliezen hun eetlust en produceren donker verkleurde mest. In de meeste gevallen volgt sterfte binnen 48 uur. Volgens DGZ blijft een snelle herkenning van deze aandoeningen cruciaal om verliezen op melkveebedrijven te beperken.
Gezondheidsmonitoring blijft cruciaal
De resultaten onderstrepen volgens DGZ het belang van een snelle diagnose bij ziekte- en sterftegevallen. Autopsies leveren niet alleen informatie op voor individuele bedrijven, maar dragen ook bij aan de bewaking van dierziekten op sectorniveau. Daardoor kunnen nieuwe gezondheidsproblemen sneller worden opgespoord en opgevolgd.
Bron: DGZ
