Het heeft er alle schijn van dat Hollandse landbouwers de baan weer op gaan. Vrijdag 14 augustus trekken landbouwers naar het provinciehuis in Den Bosch en ook elders waren de voorbije weken al acties te zien. Stikstof, vergunningen en onzekerheid over de toekomst van het bedrijf drijven Nederlandse collega’s opnieuw richting protest. Van een massale golf aan boerenprotesten zoals enkele jaren geleden is nog geen sprake, maar de signalen worden duidelijker.
Wie de Nederlandse landbouw de voorbije weken volgt, kan er moeilijk omheen: de boerenorganisaties komen opnieuw in beweging.
Vrijdag 14 augustus wordt daarbij een eerste belangrijk moment. Belangenorganisatie ZLTO roept boeren op om naar het provinciehuis in Den Bosch te komen. Ook LTO Nederland, LTO Noord, LLTB en jongeboerenorganisatie NAJK ondersteunen de actie. Daarmee komt de oproep niet alleen uit de hoek van actiegroepen als Farmers Defence Force, maar ook vanuit de reguliere landbouworganisaties.
De aanleiding is dat de provincie Noord-Brabant de natuurvergunning van vijf pluimveebedrijven wil intrekken. Volgens ZLTO hebben de vijf betrokken boeren in juli te horen gekregen dat hun rechtsgeldige vergunning op de helling staat. De provincie maakte eerder bovendien bekend dat vanaf 1 oktober een onteigeningsprocedure zou kunnen worden gestart.
Als een vergunning geen zekerheid meer geeft
De discussie en het probleem zijn ook voor Vlaamse landbouwers herkenbaar. Een vergunning is voor een landbouwbedrijf niet zomaar een administratief document. Er hangen stallen, investeringen, financieringen en vaak een volledig gezinsbedrijf aan vast.
Wanneer boeren zien dat een overheid jaren later opnieuw aan zo’n vergunning kan raken, wordt een technisch-juridische discussie plots heel persoonlijk. Bij de Nederlandse organisaties leeft daarom de vrees dat de vijf Brabantse bedrijven geen alleenstaand geval zijn. Als dit juridisch en bestuurlijk mogelijk blijkt, vragen andere veehouders zich automatisch af wat hun eigen vergunning nog waard is. Dat maakt de kwestie veel groter dan alleen het leed van vijf pluimveehouders.
Stikstof blijft etteren
Daar bovenop komt het Nederlandse stikstofdossier. Eind juni presenteerde de Nederlandse regering een nieuw pakket om het land van het zogenoemde stikstofslot te krijgen. Het kabinet mikt onder meer op een forse vermindering van de uitstoot uit landbouw, mobiliteit en industrie en trekt daarvoor miljarden uit. Voor de landbouw gaat het onder andere over bedrijfsmaatregelen, grond, natuurontwikkeling en uitkoop.
Bij landbouworganisaties nam die presentatie veel onzekerheid niet weg. Farmers Defence Force kondigde meteen na de bekendmaking aan acties voor te bereiden. Ook Agractie reageerde zeer kritisch op de stikstofkoers.
In juli volgden daadwerkelijk acties. Zo werden op verschillende plaatsen locaties tijdelijk afgesloten en vonden later langs meerdere Nederlandse wegen zichtacties plaats tegen de stikstofplannen.
Het patroon begint daardoor vertrouwd te ogen: eerst harde verklaringen, vervolgens kleine lokale acties en daarna een concreet moment waarop organisaties proberen een grotere groep boeren bijeen te krijgen.
Veel boeren zijn actiemoe
Veel Nederlandse landbouwers hebben de voorbije jaren al herhaaldelijk gedemonstreerd. Protesteren kost tijd, diesel en energie, terwijl thuis het werk gewoon doorgaat. Bovendien leeft bij een deel van de boeren het gevoel dat eerdere massale acties uiteindelijk minder beleidsverandering hebben opgeleverd dan gehoopt.
Die actiemoeheid lijkt een rem te vormen, maar deze kan snel verdwijnen wanneer boeren om zich heen zien dat collega’s opnieuw in beweging komen. Een landbouwer die zelf niet staat te springen om opnieuw met de trekker te vertrekken, kan anders gaan denken wanneer de buurman gaat, de lokale landbouwafdeling mobiliseert en uiteindelijk ook de klassieke belangenorganisatie oproept om aanwezig te zijn.
Den Bosch wordt test
Daarom houdt Nederland komende vrijdag goed in de gaten wat er in Den Bosch gebeurt. Niet alleen vanwege het dossier van de vijf pluimveehouders, maar vooral omdat daar zichtbaar wordt hoeveel mobilisatiekracht nog aanwezig is op het Nederlandse platteland. Wordt de actie in Den Bosch een succes, dan is de kans groot dat de er de komende weken vaker trekkers worden waargenomen op plekken waar zij normaal niet komen.
Komt slechts een beperkte groep opdagen, dan is het waarschijnlijker dat de Nederlandse boerenacties voorlopig regionaal en kleinschalig blijven. Maar wanneer honderden of duizenden boeren gehoor geven aan de oproep, kan dat een heel ander effect krijgen. Een grote opkomst geeft organisaties het vertrouwen dat er opnieuw voldoende draagvlak is voor vervolgacties. En voor twijfelende boeren werkt zo’n beeld eveneens mobiliserend: blijkbaar staan zij niet alleen.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
