Wat betekent de nieuwe loods van Hooibeekhoeve voor de verdere professionalisering van praktijkonderzoek melkveehouderij en voedergewassen? Naast een fytolokaal, stalling van landbouw- en proefveldmachines, droogovens om stalen te drogen en extra laboruimte, staat er ook een gloednieuwe proefveldmaaier.
Dankzij het EFRO-project GRANOLA kan Hooibeekhoeve met deze proefveldmaaier aan de slag. In één beweging maait en weegt deze machine het gras en neemt hij er een staal uit voor verdere analyse. Wat levert dat op? Informatie over voederwaarde en opbrengst die van cruciaal belang is voor melkveehouders die hun grasland verder willen optimaliseren.
Loods evolueert samen met het praktijkonderzoek
“Met deze nieuwe loods investeren we niet zomaar in beton en staal, maar in kennis die rechtstreeks op het veld van onze landbouwers terechtkomt. Grasland is de grootste teelt van Vlaanderen en vormt de basis van onze melkveehouderij. Wie meer weet over opbrengst, voederwaarde en klimaatbestendig beheer, kan betere keuzes maken op het veld. Dankzij deze infrastructuur en de nieuwe proefveldmaaier versterken we de positie van Hooibeekhoeve als hét praktijkcentrum voor graslandonderzoek in Vlaanderen. Zo helpen we landbouwers om productiever, duurzamer én weerbaarder te ondernemen” vertelt gedeputeerde bevoegd voor Landbouw Jinnih Beels.
De nieuwe loods van Hooibeekhoeve is officieel opgeleverd. De ingebruikname van de loods faciliteert de werking van het onderzoekscentrum en maakt de inzet van proeven met maaigewassen in tal van toekomstige projecten mogelijk. Ook voor de werking van het Landbouwcentrum voor Voedergewassen schept dit opportuniteiten.
Loods is aanpasbaar
Met het oog op de toekomst is de loods aanpasbaar dankzij een demonteerbare inrichting. Hierdoor zijn eventuele aanpassingen en herstellingen in de toekomst mogelijk. Zo hangt de staalstructuur aan elkaar met bouten en zijn ook de betonnen plinten en kaders met windbreekzeilen met bouten verankerd in de staalstructuur. De binnen- en buitenwanden van het afgesloten proefveldgedeelte zijn dan weer opgetrokken in houtskeletbouw. De binnenwanden staan dan weer op een algemene funderingsplaat. Hierdoor zouden ze verplaatst kunnen worden als dit in de toekomst nodig zou zijn. Dankzij deze toekomstgerichte bouwtechnieken kan de loods zich de komende decennia schikken naar de noden van het praktijkonderzoek in melkveehouderij en voedergewassen. Natuurlijk daglicht stroomt de loods binnen via doorlatende dakpanelen.
“Met de nieuwe loods gaan we verder dan alleen onderzoeksruimte. We schaffen een strategisch locatie aan voor de opslag van gewasstalen en zaaizaden, waar ze vorst- en ongediertevrij bewaard kunnen worden. Naast graslandprojecten zullen ook andere innovatie-inspanningen, zoals verdere verduurzaming van de maïsteelt of de zoektocht naar klimaatrobuuste gewassen, profiteren van deze nieuwe infrastructuur. Dit is de plek waar we de toekomst van duurzame landbouw kunnen blijven testen en ontwikkelen,” vertelt directeur Ilse Van den Broeck van Hooibeekhoeve.
Toegepast graslandonderzoek dankzij proefveldmaaier
De proefveldmaaier zorgt ervoor dat er op proefveldplotniveau biomassa en gewaskwaliteit kunnen worden bepaald. De machine maakt proefoogst van gras maar ook mengteelten met klavers of kruiden en andere maaigewassen zoals luzerne, grasachtige groenbedekkers… mogelijk. Hooibeekhoeve speelt met de exploitatie van deze grashaldrup in op de vraag die er is om toegepast graslandonderzoek als dienstverlening aan te bieden in het oosten van Vlaanderen. Deze dienstverlening varieert van productontwikkeling en -verbetering tot vraaggericht onderzoek vanuit landbouwers of overheden rond milieu- en klimaatgerichte maatregelen.
De aankoop van de proefveldmaaier met voorbereiding voor installatie van een NIR-sensor voor voederwaardebepaling kaderde in het GTI Kempen Granola-project.
Om de proefveldmaaier op praktijkvelden te kunnen inzetten wordt er voorzien in een transportmiddel en ook een praktijk(front)maaier om proefveldplots vooraf vrij te maaien. Wat een dienstverlening voor graslandonderzoek inhoudt, wordt nog verder bepaald: budgetopmaak, proefprotocol, optimalisatie van planning en uitvoering van proefveldoogst, onderhoud en opleiding, validatie NIR-sensor, ijklijnen, dataverwerking opbrengst- en voederwaardegegevens van de proefvelden, datavisualisatie en rapportering. Hooibeekhoeve werkt hiervoor samen met andere onderzoeksinstellingen in Vlaanderen. Zo zorgen we samen voor meer uniformiteit doordat we met hetzelfde protocol gaan werken, een hoge kwaliteit en het beperken van transportkosten.
Granola project
Het project GRANOLA stelt Hooibeekhoeve in staat om meer graslandonderzoeksprojecten te initiëren en aan meer graslandonderzoeksprojecten te participeren. Ook na afloop van dit project zal Hooibeekhoeve de proefveldmaaier blijven inzetten voor eigen proeven en alsdienstverlening van andere onderzoeksinstellingen of toeleveringsfirma’s. Een duurzame samenwerking met collega-graslandonderzoekers is verzekerd.
Slimmer graslandbeheer levert winst op voor landbouw én klimaat
Als Hooibeekhoeve en provincie Antwerpen streven we naar een meer duurzame landbouw. Uit tal van onderzoek uit binnen- en buitenland blijkt dat grasland en graslandbeheer daarin een cruciale rol speelt. Gras is een belangrijke eiwitcomponent in het rantsoen en grasland draagt bij aan een hogere koolstofopslag in de bodem. Ook blijken grasaandeel in het rantsoen, ruweiwitgehalte en verteerbaarheid van het gras belangrijke indicatoren voor het beperken van zowel ammoniak als methaanemissie in de melkveehouderij. Graslandonderzoek zal onmiskenbaar een rol hebben in de transitie naar een meer circulaire en duurzame melkveehouderij.
Winst met gras
Gras wordt meestal ingekuild na voordrogen en ondergaat verschillende bewerkingen op het veld. Het geoogste gras kent een grote variatie in bijvoorbeeld drogestofgehalte wat maakt dat zelfs met opbrengstmetingen op oogstmachines er op dit moment nog geen nauwkeurige inschatting is van opbrengst en voederwaarde op perceelsniveau. Het ontbreekt de landbouwer vaak aan kennis over wat hij aan opbrengst en voederwaarde oogst versus teelttechnieken op het veld. Ook de gevolgen van maatregelen voor milieu of biodiversiteit op de opbrengst en voederwaardekwaliteit is vaak moeilijk in te schatten.
Meer kennis over de teelttechniek en de relatie met de opbrengst voederwaarde geeft de mogelijkheid om teelten verder te optimaliseren. De landbouwer rekent hiervoor op ondersteuning en innovaties vanuit praktijkonderzoek, beleid en de toeleveringssector. De bijdrage van wetenschap en technologie aan deze optimalisatie is onmiskenbaar. Denk maar aan de ontwikkeling van nieuwe rassen of mengsels met een grotere productiviteit en met een grotere weerbaarheid in extreme klimaatomstandigheden of bij lagere bemestingsniveaus. Innovaties in de vorm van precisielandbouw zullen de komende jaren meer en meer hun intrede doen bij de teelt van gras.
“We verwachten vandaag heel veel van onze landbouwers. Dat ze duurzaam produceren, zorg dragen voor water en bodem én tegelijk economisch overeind blijven. Dan moeten we ook investeren in oplossingen die landbouwers vooruithelpen. Met deze proefveldmaaier kunnen we veel sneller en nauwkeuriger onderzoeken wat werkt op het terrein en die kennis delen met de sector. Zo zorgen we ervoor dat landbouwers beter gewapend zijn voor de uitdagingen van morgen” vult gedeputeerde voor Landbouw Jinnih Beels verder aan.
Groenaanleg trekt natuurlijke vijanden van plaagdieren aan
Eenvoud en veelzijdigheid zijn codewoorden bij zowel de loods als bij de groenaanleg errond. Een biodiverse buitenaanleg zal vanaf het voorjaar van 2027 nuttige soorten aantrekken die ongewenste soorten bestrijden. Het project (Ge)wilde Bondgenoten waarvan Hooibeekhoeve één van de partners is, zet hierop in. Binnen dit project informeert, inspireert en ondersteunt men landbouwers om voor ecologische en diervriendelijke methodes te kiezen om plaagdieren te weren en bestrijden. De biodiverse buitenaanleg rondom de nieuwe loods zal natuurlijke vijanden van plaagdieren zoals muizen, ratten, vliegen en muggen aantrekken. Uilen, valken, zwaluwen, vleermuizen… zullen zich thuis voelen in de hakhoutbosjes, de hagen en de groene stroken rond het erf.
Hagen, botanisch beheerd hooiland, hoge bomen en wadi verbinden loods en landschap
Het landschapsintegratieplan voor Hooibeekhoeve steunt op enkele pijlers: een gemengde haag, botanisch beheerd kruidenrijk hooilandje en hakhoutbosjes waar de inheemse soorten willekeurig door elkaar geplant worden.
Als landschappelijke afwerking rondom de loods komen vogelbosjes, zo ingeplant dat er diverse doorzichten ontstaan naar de akkers en het landschap. Een aantrekkelijke natuurrijke zone verzacht het volume van de loods in het landschap door volumes aan groen. Er komen overal doorzichten zodat de nieuwe loods wel zichtbaar blijft. Regenwater dat valt op de verharding rond de loods vloeit naar een aanpalende wadi vlakbij een kruidenrijk hooilandje, waar het water traag kan infiltreren. Als de regenwaterputten overlopen, zal het water ook naar de wadi vloeien. Het regenwater wordt opgevangen en in eerste instantie gebruikt als drinkwater voor de koeien.
Bron en beeld: Provincie Antwerpen
