De regels rond nutriëntenemissierechten (NER) mogen de instroom van jonge landbouwers niet blokkeren. Dat heeft Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) gezegd in de commissie Landbouw van het Vlaams Parlement. Volgens de minister is de bezorgdheid van jonge land- en tuinbouwers over de afroming van NER bij bedrijfsovernames terecht en moeten mogelijke aanpassingen aan de regelgeving bespreekbaar zijn.
Aanleiding voor het debat was het recente Mestrapport van de Vlaamse Landmaatschappij (VLM), waaruit blijkt dat in 2025 ongeveer 2,6 miljoen NER werden afgeroomd. Volgens N-VA-parlementslid Arnout Coel vormt de huidige regeling steeds vaker een bijkomende drempel voor jonge ondernemers die een bedrijf willen overnemen.
Bij een overdracht van ouders naar kinderen geldt geen afroming, maar in verschillende andere situaties kan 25 procent van de NER verloren gaan. Dat geldt onder meer voor zij-instromers en voor bepaalde familiale overdrachten. Wie het bedrijf vervolgens met dezelfde veestapel wil voortzetten, moet vaak bijkomende NER aankopen.
Coel wees erop dat veel jonge landbouwers helemaal niet willen uitbreiden. “Die jonge landbouwers willen een bedrijf overnemen, willen dat niet uitbreiden, maar het gewoon verderzetten zoals het is”, stelde hij. Door de huidige regeling moeten sommige overnemers volgens hem een bedrijf verderzetten op slechts 75 procent van de oorspronkelijke capaciteit.
Brouns deelt de bezorgdheid
Minister Brouns erkende dat het probleem al langer leeft in de sector. “De zorg die recent geuit werd door Groene Kring, en die ook al veel langer leeft bij veel jonge land- en tuinbouwers, deel ik uiteraard”, zei hij. “Als het beleid in strijd is met onze doelen om de generatiewissel te faciliteren en zijinstromers te ondersteunen, dan moeten we dat durven herbekijken.”
Volgens de minister is het huidige NER-systeem doorheen de jaren steeds complexer geworden. “Vandaag is dit toch wel een heel kluwen. Door de jaren heen is er immers ook steeds gesleuteld aan de wetgeving, maar ze is nog nooit in haar geheel geëvalueerd.” Brouns ziet vooral mogelijkheden in een vereenvoudiging van het systeem en in maatregelen die overdrachten voor jonge starters vergemakkelijken. Daarbij verwees hij expliciet naar zij-instromers, overdrachten tussen broers en zussen en knelpunten bij wijzigingen van de vennootschapsstructuur.
“Concreet lijken vereenvoudigingen, het faciliteren van de overdrachten voor jonge starters, ook als het zij-instromers betreft, en het ondersteunen van overdrachten tussen broers en zussen de prioriteit.”
Voorstellen liggen klaar
Opvallend was dat Brouns aangaf dat er al voorstellen bestaan om de regelgeving aan te passen. “Ik kan heel snel met voorstellen komen, omdat we die natuurlijk klaar hebben liggen”, zei de minister. “We hebben dat in het verleden al geprobeerd in de schoot van de regering, maar het is tot op heden, in alle eerlijkheid, nog niet gelukt om daar een meerderheid voor te krijgen.” Daarom deed hij een oproep aan het parlement om zelf initiatief te nemen. “Neem samen een initiatief, en dan lossen we dat samen op.”
Leasing als mogelijke piste
Tijdens het debat bracht Coel ook een systeem van tijdelijke leasing van NER naar Nederlands voorbeeld ter sprake. Daarbij zouden landbouwers die hun rechten tijdelijk niet benutten, die voor een bepaalde periode kunnen ter beschikking stellen van starters, zonder ze definitief te verkopen. Volgens Coel zou dat een manier kunnen zijn om slapende rechten opnieuw actief te maken en starters extra mogelijkheden te geven. Een concreet antwoord gaf Brouns niet, maar het voorstel werd wel op tafel gelegd als mogelijke piste voor verdere bespreking.
Breed draagvlak in landbouwcommissie
De discussie maakte duidelijk dat er in de landbouwcommissie een breed besef leeft dat de huidige regels voor sommige bedrijfsovernames onbedoelde gevolgen hebben. Brouns verwoordde dat met een opvallend praktijkvoorbeeld. “Het voelt inderdaad bijzonder wrang aan als je als neefje bij je oom 25 procent van je NER gewoon kwijt bent.”
Of dat ook zal leiden tot een wijziging van het Stikstofdecreet, moet de komende maanden blijken. Maar voor jonge veehouders die een bedrijf willen overnemen, lijkt het debat over een soepelere NER-regeling opnieuw geopend.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV
