Droge periodes, intense regen, kosten voor inputs en de zoektocht naar een rendabele bedrijfsvoering stellen landbouwers voor grote uitdagingen. Een deel van het antwoord ligt letterlijk onder onze voeten: de bodem. Voor de meeste landbouwbedrijven is de bodem het belangrijkste productiemiddel. Vijf Vlaamse landbouwbedrijven tonen op verschillende manieren hoe u ermee aan de slag kunt.
Ze delen één overtuiging: zorg voor de bodem is geen doel op zich, maar een investering in een robuust landbouwbedrijf.
Maak kennis met de bedrijven
Op zijn gemengd familiebedrijf met akkerbouw, melk- en vleesvee maakt Jonas Lemaire bodemkwaliteit een topprioriteit. Hij werkt met niet-kerende bodembewerking en een ruime teeltrotatie. Daarnaast vermindert hij geleidelijk het gebruik van kunstmest en chemische gewasbescherming. Zo wordt het bedrijf weerbaarder tegen zowel hevige regen als droogte. Tegelijk blijft het bedrijfsrendement essentieel. Benieuwd hoe Jonas dit doet, lees dan verder in dit artikel.
Ook voor bio-akkerbouwer Karel Dewaele is vertrekken vanuit de bodem de basis voor een goed werkend landbouwsysteem. Hij houdt levende wortels zo lang mogelijk in de grond, beperkt de bodembewerking en gebruikt groenbemesters en diversiteit in zijn teelten. Zijn boodschap is even eenvoudig als uitdagend: durf te experimenteren en zoek uit wat werkt op uw eigen bedrijf. In deze podcast kan u luisteren hoe Karel dit doet.
In de Limburgse fruitteelt kiest Gerard Kenens voor bloemen-, klaver- en grasmengsels tussen de fruitbomen. Die ondersteunen het bodemleven en verbeteren volgens hem de waterhuishouding. Tegelijk brengen ze meer diversiteit in de boomgaard. Benieuwd hoe Gerard dit aanpakt, lees het in dit interview.
Melkveehouder Hans Dereepere pakt het nog anders aan. Hij past regeneratief begrazen toe: een combinatie van kruidenrijk grasland met het dagelijks verplaatsen van zijn koeien verbetert de bodem. Hij ziet het regenwater beter infiltreren en gras en kruiden blijven langer groen tijdens droge periodes. Lees verder in het interview hoe Hans dit aanpakt.
Bij De Zonnekouter komen plantaardige teelten, dieren en bodemzorg samen. Grasklaver en groenbedekkers in de rotatie voeden de bodem. Dat geldt ook voor de compost van onder meer strorijke rundermest en oogstresten. Die compost vormt de ‘draaischijf’ van het bedrijf en sluit de kringloop. Gecombineerd met niet-kerende grondbewerking bouwt de boerderij zo jaar na jaar aan humus en bodemleven. Lees hoe Arne en An van De Zonnekouter dit aanpakken.
Wat leren we hieruit?
Er bestaat geen standaardrecept voor een gezonde bodem. Wat werkt, hangt af van het bedrijf, de grond, de teelten en bedrijfsvoering. Toch komen in deze vijf verhalen opvallend dezelfde keuzes terug:
- Houd de bodem zoveel mogelijk bedekt met gewassen, groenbemesters, gras of mulch.
- Houd levende wortels in de bodem en gebruik gewassen en groenbemesters om het bodemleven te voeden.
- Beperk de verstoring van de bodem waar de bedrijfsvoering dat toelaat.
- Zet in op diversiteit, met verschillende teelten, kruiden, groenbemesters of bloemen.
- Benut natuurlijke kringlopen, bijvoorbeeld via dieren, mest, compost en vlinderbloemigen.
En vooral: bodemgezondheid begint met kijken naar uw eigen bodem en bedrijf. Zet een eerste stap, volg het resultaat op en bouw daarop voort. Experimenteer dus stap voor stap en kijk wat werkt op uw eigen bedrijf.
De vijf bedrijven tonen zo elk op hun eigen manier dat bodemzorg niet losstaat van landbouwproductie. Een bodem die goed functioneert, vormt mee de basis voor gewassen, waterhuishouding en een landbouwbedrijf dat beter met wisselende omstandigheden kan omgaan.
Campagne ‘Tips voor een gezonde landbouwbodem’
Op 5 december, Wereldbodemdag, lanceerden we een campagne van een jaar waarin we tips geven voor een gezonde landbouwbodem via onze sociale mediakanalen. Alle berichten worden ook gebundeld onder Bodemtips op onze webpagina www.vlaanderen.be/landbouw/bodem.
Bron: Agentschap Landbouw
