Door tijdens het uitrijden sensortechnologie te combineren met data kunnen voedingsstoffen uit drijfmest beter benut worden en blijven emissies beperkt. Het systeem e-mission van het Deense bedrijf Biocover doet dit. Morten Toft van Biocover liet op het internationale congres ManuResource zien hoe dit werkt.
Normaal gesproken wordt er bij het uitrijden van drijfmest gerekend met het gemiddelde stikstofgehalte in de mest. In de praktijk zijn er echter flinke verschillen in mestsamenstelling, maar ook in stikstofbenutting op het perceel. Weer, bodemgesteldheid en toedieningstechniek spelen bijvoorbeeld een rol hierin. Het Deense systeem maakt die variatie zichtbaar en geeft de chauffeur handvatten om de gift real-time aan te passen aan de omstandigheden. Zo wordt gebruik gemaakt van sensoren die de samenstelling van de mest doorlopend meten, een pH-meter en een flowmeter. Een weerstation geeft informatie over de weersomstandigheden zoals temperatuur, bewolking en windsnelheid. De gegevens worden tijdens het uitrijden doorgestuurd naar een digitaal platform. Op een terminal in de cabine kan de chauffeur direct zien hoeveel mest wordt uitgereden, hoeveel stikstof hiermee per hectare wordt toegediend en of de verdeling over het perceel gelijkmatig is. De gegevens worden automatisch vastgelegd in een toedieningskaart, die exact laat zien hoeveel mest per hectare is uitgereden.
Wat blijft er over voor het gewas?
Dat je exact weet hoeveel stikstof met dierlijke mest is uitgereden, is mooi. Maar hoeveel blijft er na emissie over voor de plant? Dat kan het systeem van Biocover berekenen in de vorm van de NPA-waarde (Nitrogen Plant Availability). Hiervoor combineert het systeem de toegediende hoeveelheid stikstof met de geschatte ammoniakverliezen tijdens en na de toediening. Deze laatste inschatting kan met behulp van alle beschikbare data heel nauwkeurig worden gemaakt. Er ontstaat zo een kaart met een overzicht van de voor het gewas beschikbare stikstof. Ook kunnen gebruikers op een kaart bekijken hoeveel stikstof er door emissie verloren is gegaan.
Grote variatie in stikstofbenutting
Uit praktijkdata blijkt dat de efficiëntie van stikstof uit dierlijke mest sterk kan variëren. Toft laat zien dat de beschikbare stikstof na emissie varieert tussen 45 en 100 procent, afhankelijk van omstandigheden zoals bodem, weer en toedieningsmethode. Zelfs binnen één perceel kan het verschil groot zijn. Toft laat een voorbeeldperceel zien waarop het percentage beschikbare stikstof tussen 70 en 95 procent varieerde. “Dit betekent dat op sommige plekken aanzienlijk minder stikstof beschikbaar komt voor het gewas of dat extra bemesting nodig is. Op andere plaatsen kan juist sprake zijn van een overschot. Door hierop in te spelen kun je besparen een hogere opbrengst halen of besparen op kunstmest”, vertelt Toft.
Praktijkvoorbeeld: varkensmest op akkerbouwgrond
Toft laat met een praktijkvoorbeeld zien hoe grondgebruikers dankzij het systeem preciezer kunnen bemesten en zo kunnen besparen op kunstmestkosten.
In een voorbeeldperceel met wintertarwe bedroeg de totale stikstofbehoefte 167 kilogram stikstof per hectare. Afhankelijk van de efficiëntie van de mest varieerde de beschikbare stikstof uit drijfmest tussen de 94 kilogram per hectare (bij 70 procent benutting) en 116 kilogram per hectare (bij 95 procent benutting). “Dat betekent dat de benodigde kunstmeststikstofgift binnen hetzelfde perceel plaatsgewijs ongeveer 22 kilogram per hectare kan verschillen. Nu de effectieve stikstofbeschikbaarheid bekend is, kan deze informatie worden doorgezet om met behulp van taakkaarten plaatsspecifiek de juiste hoeveelheid kunstmest te strooien.“
Op een ander perceel van 44,3 hectare wintertarwe op het bedrijf heeft de grondgebruiker de drijfmest verdeeld op basis van de voor de plant beschikbare stikstof. De totale stikstofgift bleef hetzelfde, maar heeft een andere verdeling over het perceel. “Het resultaat was een 3 à 4 procent hogere opbrengst met gelijkblijvende eiwitgehalten”, vertelt Toft. “Financieel leverde dit 71 euro per hectare extra op, wat neerkomt op circa 3.200 euro voor het hele perceel.”
Is het economisch rendabel?
Volgens Toft kan een bedrijf met voldoende hectares de investering in het emissioN-systeem al binnen enkele maanden terugverdienen. De kosten voor afschrijving, onderhoud, gegevensverwerking en advies bedragen volgens hem 5.900 euro per jaar. Op een bedrijf met 448 hectare dat dankzij het systeem 3 à 4 procent extra opbrengst behaalt, stijgen de inkomsten bij een graanprijs van 227,54 euro per ton tussen de 27.600 en de 36.700 euro, zo becijfert hij. “Het break-even point ligt hier al bij een opbrengststijging van 0,6 procent.”
Minder stikstofverlies en lagere emissies
Toft sluit af door te vertellen dat een betere benutting van stikstof goed is voor de portemonnee, maar ook voor het klimaat. De productie van kunstmest kan immers omlaag. De verzamelde data uit het emissioN-systeem zijn ook inzetbaar voor duurzaamheidsprogramma’s in de zuivelsector. In systemen zoals Data Driven Dairy van Arla kunnen melkveehouders punten krijgen wanneer technologie leidt tot minder kunstmestgebruik, hogere opbrengsten en efficiënter landgebruik. Melkveehouders die meedoen in dit programma kunnen een kleine premie op de melkprijs ontvangen wanneer zij hun duurzaamheidsmaatregelen met data kunnen aantonen.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: beeldarchief Prosu BV en Biocover
