Gaitwise, de drukgevoelige loopmat voor koeien ontwikkeld door ILVO, kan 90 procent van de ernstig mankende koeien automatisch te detecteren in een kudde. De Gaitwise-loopband inclusief het bijhorende rekenmodel staat dicht bij een doorontwikkeling voor de markt.
Een en ander is het resultaat van de doctoraatsstudie van ILVO-onderzoeker Annelies Van Nuffel. Haar onderzoek naar het meetbaar maken van ‘normaal en afwijkend stappen van een koe’ heeft toegelaten een praktisch bruikbare sensor om kreupelheid te voorspellen te ontwikkelen. Die sensor heet ‘Gaitwise’. Hij draait op twee aparte wiskundige reken- en voorspellingsmodellen: één voor de detectie van ernstig mankende koeien en één voor het vinden van licht mankende koeien.
ILVO-proefboerderij
Annelies Van Nuffel: “We hebben de koeien van de ILVO-proefboerderij meerdere maanden over een zelf ontworpen en telkens verbeterde, 6 meter lange loopband met sensoren laten stappen. De registratie met de experimentele Gaitwise op ILVO gebeurde tweemaal per dag na het melken en volledig automatisch, dus met grote herhaalbaarheid. Telkens registreerden we minstens 30 verschillende stapvariabelen en kenmerken in de computer: de druk, de afstand tussen de stappen, de regelmaat, de breedte, de ritmiek, enz/ Vervolgens kwam het erop aan om een wiskundig model te bouwen dat met grote zekerheid en gevalideerd het onderscheid maakte tussen normaal en abnormaal stappen (manken), en dat tegelijk de toevalligheden wegfilterde.
Van Nuffel ontdekte een aantal factoren die een systematische invloed hebben op de wijze waarop een koe (tijdelijk) anders stapt, zonder daarom te manken. Uit een van de studies bleek vb. dat het gewicht van het kalf op het einde van het drachtstadium een effect heeft op asymmetrischer stappen met een kortere staplengte van de achterpoten ten opzichte van de voorpoten. Oudere koeien stappen eveneens trager, asymmetrischer en plaatsen de achterpoten meer naar buiten ten opzichte van de voorpoten. Zowel een donkere omgeving als een vochtige ondergrond kunnen het stappatroon van koeien beïnvloeden. Maar ook een koe die mank aan het worden is verandert haar manier van stappen.
Vervolgonderzoek
ILVO werkt in een vervolgonderzoek nog aan een systeem waarbij het (normaal) stappenpatroon van elke individuele koe wordt bijgehouden en als referentie dient bij elke nieuwe meting. Dat maakt het vinden van afwijkingen wellicht nog preciezer.
Ook het economisch aspect wordt momenteel bekeken. In een diepgaande kosten-batenanalyse wordt antwoord gezocht op de vraag: vanaf welke kuddegrootte en bij welke prijssetting wordt het voor een melkveehouder interessant om te investeren in een kreupelheidsvoorspeller? Hoeveel financiële besparing valt er te boeken met een automatische snelle opsporing van kreupelheid (om sneller, goedkoper en succesvoller te kunnen ingrijpen) in vergelijking met langer durende, meer ernstige kreupelheid op het bedrijf, maar geen investering in detectie?
Uit literatuur blijkt alvast dat de impact van mankheid zwaar onderschat wordt. Naast een negatieve invloed op het dierenwelzijn, geeft een manke koe ook minder melk en draagt ze dus minder bij tot een goed inkomen van de melkveehouder.
