Melkveehouders die het maximale uit hun kalveropfok willen halen, doen er goed aan verder te kijken dan alleen naar wat zichtbaar is in de stal. Regelmatig bloedonderzoek kan waardevolle inzichten geven in de ontwikkeling van jonge dieren. Dat stelt dierenarts Mark van Kleef van BoviLab-distributeur FarmLabo.
Hij vertelt over de eerste inzichten die zijn nieuwe product, de Calf Nutri Slide, laat zien. “Op veel bedrijven zien we onverwachte kansen voor verbetering. Kalveren groeien in de melkperiode vaak prima, maar de pensontwikkeling blijft achter.”
Groeien én ontwikkelen tot herkauwer
In de eerste levensweken ligt de nadruk op groei, weerstand en een goede start. Tegelijkertijd moet het kalf zich ontwikkelen tot herkauwer. Bij dat laatste is volgens Van Kleef vaak nog winst te behalen. “Kalveren krijgen tot een leeftijd van vier à vijf weken volop melk voor een goede groei, maar het is ook belangrijk dat ze zich tijdig ontwikkelen tot een herkauwer. We zien regelmatig dat de pens bij het spenen nog onvoldoende ontwikkeld is.”
Om inzicht te krijgen in deze ontwikkeling, introduceerde BoviLab de Calf Nutri Slide. Met één bloedmonster worden belangrijke parameters gemeten, zoals GGT, totaal eiwit (TP), albumine, ureum (BUN), cholesterol en BHB. Deze waarden geven een beeld van de voedingsstatus, weerstand en stofwisseling van het kalf. Afwijkingen bieden aanknopingspunten om het management bij te sturen.
Praktische inzichten uit bloedonderzoek
Van Kleef werkt inmiddels enkele maanden met de nieuwe methode en komt naar eigen zeggen regelmatig verrassende bevindingen tegen. “We zien bijvoorbeeld dat er winst te behalen is door meer aandacht te besteden aan pensontwikkeling. Vaak is de pens er op het moment van spenen nog niet klaar voor. Goede pensontwikkeling begint bij het vroegtijdig aanbieden van krachtvoer en water. In de opfok moet alles erop gericht zijn om het kalf van melkdrinker te laten veranderen in een herkauwer.”
Ziet Van Kleef dat er op het gebied van pensontwikkeling winst te behalen is, dan gaat hij verder op onderzoek uit. Bijvoorbeeld: op welke leeftijd krijgen kalveren brok, is er altijd vers water beschikbaar en welk type brok wordt gevoerd? “Sommige typen brok zijn zo veilig samengesteld dat ze pas in de darm verteren. Dan groeit het kalf wel, maar de pens wordt onvoldoende geprikkeld en ontwikkeld.”
Voor een goede pensontwikkeling zijn juist vluchtige vetzuren zoals propionzuur en boterzuur essentieel. Die ontstaan bij de vertering van suikers en snel fermenteerbare koolhydraten. “Daar hoort passend ruwvoer bij. Alleen wat stro verstrekken heeft in deze fase weinig effect.”
Ook inzicht in biestkwaliteit
De Calf Nutri Slide biedt daarnaast inzicht in het algehele biestmanagement en indirect ook in het rantsoen van de moederdieren. “We kunnen bijvoorbeeld zien of het nuchtere kalf voldoende albumine en cholesterol in het bloed heeft. Is dat te laag, dan is het verstandig om kritisch te kijken naar de voeding in de close-up-periode.”
Gericht verbeteren met data
Volgens Van Kleef is één onderzoek per jaar vaak al voldoende om een goed beeld te krijgen. Daarbij wordt gewerkt met poolmonsters van kalveren tot ongeveer 12 weken oud. Zieke dieren worden hierbij buiten beschouwing gelaten om een vertekend beeld te voorkomen.
De resultaten worden snel teruggekoppeld en automatisch verwerkt in een overzichtelijk dashboard. Dit helpt veehouder en dierenarts om gericht verbeterpunten te identificeren. “Het geeft concrete handvatten: benut je de eerste vier tot vijf weken optimaal, of laat je daar kansen liggen?”
Niet voor elk bedrijf de eerste stap
Van Kleef stelt duidelijk dat het onderzoek niet voor ieder bedrijf geschikt is. “Deze aanpak is vooral interessant voor bedrijven die de basis al goed op orde hebben. Als je op het oog al ziet dat er zaken niet kloppen, dan moet je die eerst aanpakken. Daarna kun je met bloedonderzoek verder finetunen.”
Nieuwe kijk op kalveropfok
Met de inzet van bloedanalyse verschuift de focus van ‘zien’ naar ‘meten’. Een logische stap voor melkveehouders die steeds meer datagedreven werken. “Je kunt pas echt optimaliseren als je weet wat er in het dier gebeurt. En juist daar ligt op veel bedrijven nog onbenut potentieel.”
Draagbaar bloedanalyse-apparaat
Het BoviLab-bloedanalyseapparaat is een draagbaar apparaat waarmee gemakkelijk en snel bloed kan worden onderzocht. Om te testen wordt bloed gedruppeld op een zogenaamde slide, die vervolgens in het apparaatje wordt gestoken. Binnen zeven minuten is de uitslag er.
Er zijn verschillende slides beschikbaar. De meest gebruikte slide in Nederland is de transitieslide, waarmee de energie-, eiwit- en calciumstofwisseling in de transitieperiode kan worden gemonitord. De Calf Nutri Slide is de nieuwste slide en biedt inzicht in de gezondheid en voedingstoestand van de jongste groep dieren, die klaar wordt gestoomd voor een productieve carrière.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
