In 2026 sloten 2.822 landbouwers één of meer beheerovereenkomsten met de Vlaamse Landmaatschappij (VLM). Samen beheren zij 7.114 hectare landbouwgrond met extra aandacht voor de biodiversiteit. Dat betekent een stijging van 20% in areaal en 11% in het aantal landbouwers met een beheerovereenkomst. De VLM is verheugd over die toename en is optimistisch over de toekomst.
Alle types beheerovereenkomsten in de lift in 2026
Elk type beheerovereenkomst is in 2026 gegroeid:
- De beheerovereenkomsten voor soortenbescherming groeiden met 14. Van 2.557 hectare in 2025 naar 2.915 hectare in 2026.
- De beheerovereenkomsten bufferen en verbinden (perceelsranden) namen toe met 20%. Van 2.050 hectare in 2015 naar 2.467 hectare in 2026.
- De beheerovereenkomsten voor botanisch beheer stegen met maar liefst 29%. Van 1.328 hectare in 2025 naar 1.715 hectare in 2026.
- De beheerovereenkomsten voor het onderhoud van kleine landschapselementen is er een opvallende groei. Zo steeg vooral het aantal knotbomen onder beheerovereenkomst van 14.000 knotbomen naar bijna 20.000 knotbomen in één jaar tijd. Het areaal houtkanten nam toe tot 16 hectare, heggen tot 95 kilometer en hagen tot 433 kilometer.
Sterke provinciale groei
De groei zichtbaar in alle Vlaamse provincies, zowel in het aantal deelnemende landbouwers als in het areaal onder beheerovereenkomst.
Aantal landbouwers met beheerovereenkomsten per provincie
In 2025 waren er 2.549 landbouwers met beheerovereenkomsten, in 2026 zijn dat er 2.822. Dat is een toename met 273 landbouwers of 11%.
De groei doet zich in elke provincie voor:
- Antwerpen: van 221 naar 227 landbouwers (+6 landbouwers of +3%)
- Limburg: van 507 naar 606 landbouwers (+99 landbouwers of +20%)
- Oost-Vlaanderen: van 338 naar 430 landbouwers (+92 landbouwers of +27%)
- Vlaams-Brabant: van 588 naar 631 landbouwers (+43 landbouwers of +7%)
- West-Vlaanderen: van 895 naar 928 landbouwers (+33 landbouwers of +4%)
Vooral Limburg en Oost-Vlaanderen kennen een uitgesproken stijging, zowel in absolute als in relatieve cijfers.
Areaal beheerovereenkomsten per provincie
Ook het areaal onder beheerovereenkomst stijgt in alle provincies. In 2025 ging het om 5.948 hectare, in 2026 om 7.114 hectare. Dat is een toename met 1.166 hectare (+20%).
De evolutie per provincie:
- Antwerpen: van 580 naar 582 hectare (+2 ha of +0%)
- Limburg: van 959 naar 1.440 hectare (+481 ha of+50%)
- Oost-Vlaanderen: van 482 naar 682 hectare (+200 ha of +41%)
- Vlaams-Brabant: van 1.934 naar 2.219 hectare (+285 ha of +15%)
- West-Vlaanderen: van 1.993 naar 2.191 hectare (+198 ha of +10%)
Limburg en Oost-Vlaanderen springen eruit met een bijzonder sterke areaaluitbreiding.
Betere inpasbaarheid in bedrijfsvoering
De groei is mede het resultaat van enkele aanpassingen die de praktische haalbaarheid vergroten, zonder in te leveren op de effectiviteit van de maatregelen. Zo werd een alternatief ingevoerd voor landbouwers zonder maaibalk of met problemen het maaisel af te voeren. Zestig landbouwers sloten in 2026 deze beheerovereenkomst, goed voor meer dan 50 hectare.
Daarnaast biedt de VLM sinds dit jaar een oplossing voor landbouwers met ernstige veronkruiding in hun beheerovereenkomst faunavoedselgewas. Door een mengsel van vlinderbloemigen in te zaaien en die één tot twee jaar te laten staan, worden ongewenste soorten beter onderdrukt. De jaarlijkse vergoeding van 2.053 euro per hectare blijft gelijk.
Optimistisch voor de toekomst
De onduidelijkheid vorig jaar rond de beschermingsstroken langs VHA-waterlopen is intussen weggewerkt. Nu duidelijk is dat de verplichte beschermingsstrook gecombineerd kan worden met heel wat beheerovereenkomsten in beheergebied én dat die beheerovereenkomsten voortaan langs alle VHA-waterlopen in beheergebied gesloten mogen worden, verwacht de VLM een toenemende vraag naar beheerovereenkomsten langs die waterlopen. Landbouwers kunnen zo beschermingsstroken ecologisch opwaarderen, én rekenen op een interessante vergoeding.
Daarnaast heeft de VLM de jaarlijkse vergoedingen voor de beheerovereenkomsten kruidenrijke akkerrand met zo’n 300 euro per hectare opgetrokken. Ook voor lopende overeenkomsten geldt die verhoging.
Beheerovereenkomsten bieden vijf jaar lang een zeker inkomen. Zeker nu de prijzen van de landbouwproducten gedaald zijn, zijn de beheerovereenkomsten met vergoedingen van gemiddeld 2.000 euro per hectare een interessante aanvulling op het inkomen.
Nieuwe beheerovereenkomsten sluiten?
Landbouwers die interesse hebben om een beheerovereenkomst te sluiten, kunnen dat doorgeven via het e-loket beheerovereenkomsten. Een VLM-bedrijfsplanner neemt dan contact op voor vrijblijvend advies over de mogelijkheden. Als de landbouwer beslist een beheerovereenkomst te sluiten, begeleidt de bedrijfsplanner de landbouwer om het aanvraagformulier in te vullen en in te dienen.
Met een beheerovereenkomst dragen landbouwers bij aan een biodiverser landschap. Tegelijk profiteren ze van een gezonde bodem, een betere waterhuishouding, minder bodemerosie en meer natuurlijke plaagbestrijding dankzij nuttige insecten.
Bron: Vlaamse Landmaatschappij
