Klauwproblemen zijn één van de meest onderschatte kostenposten op melkveebedrijven. Toch was het precies dit thema dat centraal stond tijdens de goedbezochte klantendag die Bivit samen met Zinpro organiseerde bij melkveebedrijf Quirynen in Merksplas. Met bijdragen van dierenartsen, nutritionisten en klauwspecialisten kregen de circa 45 aanwezige melkveehouders praktische handvatten om klauwgezondheid structureel te verbeteren.
Klauwproblemen: grote impact, vaak onderschat
Volgens Lukas Van Ongevalle van Bivit kost één geval van kreupelheid gemiddeld 300 tot 400 euro per koe. Die kosten zitten niet alleen in behandeling en medicatie, maar vooral in productieverlies, verminderde vruchtbaarheid en vroegtijdige afvoer. Uit cijfers van CRV blijkt dat klauwproblemen in 2023 in 19 procent van de gevallen een directe reden waren voor afvoer van melkkoeien. Indirect is de impact zelfs nog groter.
“Veel melkveehouders weten exact hoe hun celgetal ervoor staat, maar kunnen niet zeggen hoeveel koeien Mortellaro hebben,” stelde dierenarts William Davy (Dairy Insight). En juist dat gebrek aan inzicht maakt klauwproblemen lastig beheersbaar.
De vicieuze cirkel van klauw- en gezondheidsproblemen
Klauwgezondheid staat zelden op zichzelf. Een koe met pijnlijke klauwen komt minder vaak aan het voerhek, neemt minder energie op en belandt sneller in een negatieve energiebalans. Hierdoor verzwakt de weerstand en neemt de gevoeligheid voor infecties toe.
Ook de pensgezondheid speelt een rol. Onregelmatige voeropname kan zorgen voor schommelingen in de pens-pH, met risico op ‘lekkende darmen’. Endotoxines kunnen dan in de bloedbaan terechtkomen, wat onder andere leidt tot gezwollen kroonranden, vaak een eerste signaal van naderende klauwproblemen.
Nutritionist Wim Hessels (Fist Agri Consultancy) wees erop dat (hitte)stress deze processen versterkt. “In de zomer slijt de beschermende mucuslaag in de darm sneller, wat verklaart waarom we in september vaak meer klauwproblemen zien.”
Mortellaro: beheersen in plaats van bestrijden
Eén van de hardnekkigste klauwaandoeningen blijft Mortellaro. “Vrijwel elk melkveebedrijf heeft ermee te maken,” aldus Davy. “Je komt er niet vanaf, maar je kunt het wel onder controle houden.”
Belangrijk daarbij is niet alleen letten op actieve letsels, maar ook op chronische vormen. Die kunnen bij verminderde weerstand snel weer acuut worden. Nieuwe technieken, zoals camerabewaking van klauwen, helpen om problemen eerder te signaleren.
Een belangrijk aandachtspunt: pak Mortellaro preventief aan bij vaarzen en droogstaande koeien. Juist deze groepen worden vaak overgeslagen bij klauwbadmanagement, terwijl zij een belangrijke rol spelen in het verspreiden van ziekteverwekkers binnen het bedrijf.
De klauw begrijpen om problemen te voorkomen
Klauwspecialist John Boonstra (Klauwinzicht) nam de deelnemers mee in de bouw en functie van de klauw. De klauw bestaat uit verschillende soorten hoorn, die samen het gewicht van de koe dragen en bescherming bieden.
Een essentieel onderdeel is het vetkussentje in de klauw. Bij een langdurige negatieve energiebalans neemt dit af, waardoor de druk op de zool toeneemt. Zeker op harde ondergronden, zoals beton, vergroot dit de kans op beschadigingen. Een correcte klauwvorm en tijdige verzorging zijn daarom cruciaal.
Voeding, mineralen en huidgezondheid
De huid rondom de klauw vormt de eerste barrière tegen ziekteverwekkers. Voor een sterke huid zijn mineralen onmisbaar, met name zink. Zink ondersteunt zowel de huidconditie als de darmgezondheid door het versterken van zogenoemde ‘tight junctions’ tussen darmcellen.
Hessels benadrukte dat niet alleen telt wat er op papier wordt berekend, maar vooral wat de koe daadwerkelijk opneemt. Door rantsoenen te analyseren aan het voerhek en mest te zeven, krijg je inzicht in selectiegedrag en benutting van nutriënten.
Ook de vorm waarin mineralen worden aangeboden is van belang. Organisch gebonden mineralen, gekoppeld aan aminozuren, worden efficiënter opgenomen dan anorganische varianten.
Kennis toepassen in de praktijk
Na het theoretische gedeelte volgden praktijkgerichte workshops op het bedrijf. Deelnemers leerden onder andere hoe ze een bewegingsscore uitvoeren, klauwen beoordelen en mest analyseren.
De belangrijkste boodschap aan het einde van de dag: klauwgezondheid vraagt om integraal management. Goede voeding, mineralenvoorziening en weerstand zijn essentieel, maar moeten hand in hand gaan met hygiëne, ventilatie, tijdige klauwverzorging en consequente monitoring.
Wie leert kijken naar voer, koe, klauw en gedrag, kan veel klauwproblemen voorkomen, en daarmee werken aan een gezonde, productieve en toekomstbestendige veestapel.
Tekst en beeld: Gerben Hofman
Hoofdafbeelding gegenereerd door AI (bron: ClawCare)
