In Vlaanderen woedt een debat over de plaatsing van zonneparken op landbouwgronden. Verschillende vergunningsaanvragen voor grootschalige zonneparken zijn ingediend, onder andere in Zandvliet, Turnhout, Retie en Sint-Gillis-Waas. Maar hoe verhoudt de bescherming van landbouwgronden zich tot de Vlaamse klimaatambities? Minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) maakte in de Commissie voor Leefmilieu, Natuur en Ruimtelijke Ordening duidelijk dat hij terughoudend is tegenover zonneparken op agrarische grond.
Minister Brouns erkent de noodzaak van hernieuwbare energie, maar waarschuwt dat zonneparken niet ten koste mogen gaan van landbouwgrond. “Meer dan ooit is het beschermen van onze landbouwgronden cruciaal voor onze voedselvoorziening en strategische autonomie”, stelt hij. Hij wijst erop dat er in Vlaanderen nog voldoende onbenut potentieel is op daken van bedrijven, stallen en openbare infrastructuur. “We moeten eerst andere locaties benutten voordat we landbouwgrond opofferen.”
Geen plaats voor klassieke zonneparken in agrarisch gebied
Brouns wijst op de nota die het Departement Omgeving samen met het Agentschap Landbouw en Zeevisserij in januari publiceerde. Deze nota pleit voor een restrictief beleid rondom zonneparken op landbouwgrond. De eerste adviezen over vergunningsaanvragen weerspiegelen deze terughoudendheid. Zo kregen de projecten in Turnhout en Jabbeke al een ongunstig advies omdat ze niet verenigbaar zijn met landbouwactiviteiten. “Zonnepanelen mogen de agrarische functie van een perceel niet volledig verdringen”, aldus de minister.
Kansen voor agrivoltaics
Hoewel Brouns zich kant tegen grootschalige zonneparken in landbouwgebied, ziet hij wel mogelijkheden voor ‘agrivoltaics’ – een techniek waarbij zonne-energie wordt gecombineerd met landbouwproductie. De panelen worden hier dusdanig geplaatst dat er ruimte blijft voor vee of gewassen. In de fruitteelt wordt deze techniek al toegepast, bijvoorbeeld door zonnepanelen als hagelbescherming te gebruiken. De minister benadrukt echter dat landbouw altijd de primaire functie moet blijven en dat een duidelijk wetgevend kader nodig is om deze vorm van zonne-energie goed te reguleren.
Vergunningsprocedures en beleidskader
Brouns onderstreept dat de huidige regelgeving strikte voorwaarden stelt aan zonneparken in agrarisch gebied. De administraties van de overheid ondersteunen vergunningverleners bij de beoordeling van deze aanvragen, zodat er geen willekeur ontstaat. De communicatie over het restrictieve beleid zou beter kunnen, aangezien er nog steeds veel aanvragen binnenkomen. Duidelijke boodschap van de regering moet zijn dat Vlaanderen een duurzame energietransitie nastreeft, maar niet ten koste van landbouwgrond.
Tekst: Gerben Hofman
