Op 21 juni 2025 is opnieuw Lumpy Skin Disease (LSD) vastgesteld in Europa. De eerste besmetting werd gemeld op een rundveebedrijf in Sardinië (Italië), waarna het virus zich binnen enkele dagen verspreidde naar Lombardije (Noord-Italië) en vervolgens op 29 juni werd vastgesteld op een melkveebedrijf in de Franse Alpenregio Savoie. LSD is een categorie A-aangifteplichtige dierziekte met een grote impact op het welzijn van runderen én op de economische prestaties van veehouderijen.
De ziekte, die voor het laatst opdook in Europa in 2019 (Montenegro), verspreidt zich snel en legt opnieuw honderden kilometers af in korte tijd.
Drie uitbraken in tien dagen
De uitbraak op Sardinië vormde de start van een nieuwe LSD-golf. Dankzij gericht epidemiologisch onderzoek werd vier dagen later een besmet rund in Lombardije opgespoord. Dat dier bleek afkomstig uit de Sardijnse haard. Nog eens vier dagen later werd een nieuwe besmetting bevestigd in Frankrijk, ruim 400 kilometer verderop.
Rond alle besmette bedrijven zijn bewakingszones met een straal van 50 kilometer ingesteld. Alle aanwezige runderen in de haarden worden preventief geruimd. Onderzoek naar mogelijke besmettingsroutes is lopende.
Wat is Lumpy Skin Disease?
Lumpy Skin Disease wordt veroorzaakt door een Capripoxvirus, dat verwant is aan het virus van schapen- en geitenpokken. De ziekte treft uitsluitend runderen en buffels. De besmetting gebeurt hoofdzakelijk via insecten zoals vliegen, muggen en teken, maar ook via injectienaalden, sperma of direct contact met huidletsels.
De ziekte kent een incubatietijd van 4 tot 14 dagen. Daarna kunnen symptomen optreden zoals:
- Hoge koorts
- Verminderde melkproductie
- Knobbels op de huid (meestal binnen 48 uur na de koorts)
- Zwelling van lymfeklieren
- Oedeem en mucosale letsels
- Verminderde vruchtbaarheid bij zowel stieren als koeien
Sterfte blijft beperkt tot doorgaans minder dan 10 procent.
Gevaren voor de melkveehouderij
Melkveehouders lopen een verhoogd risico, gezien de intensieve bedrijfsvoering en de mogelijke verspreiding via insecten in de zomermaanden. Daling in melkproductie, vruchtbaarheidsproblemen en secundaire infecties zorgen voor directe economische schade. Bovendien kan de aanwezigheid van LSD op een bedrijf leiden tot langdurige blokkades van dierverkeer en handel.
Wat kunnen melkveehouders doen?
Preventie is de enige effectieve aanpak in landen waar LSD nog niet is vastgesteld, zoals Nederland en België. Melkveehouders wordt geadviseerd om alert te blijven en de volgende stappen in acht te nemen:
- Let op verdachte symptomen, zeker tijdens de zomermaanden. Koorts in combinatie met knobbels of huidletsels bij runderen is reden tot onmiddellijke melding.
- Verwittig direct de dierenarts en de bevoegde overheidsdienst (in Nederland: de NVWA; in België: het FAVV) bij vermoeden van LSD.
- Versterk bioveiligheid op het bedrijf: gebruik voor elk dier een aparte naald, reinig en ontsmet regelmatig transportvoertuigen en verzamelcentra.
- Beperk contact met insecten: zorg voor voldoende afscherming en overweeg insectenbestrijding in en rond de stal.
- Wees waakzaam bij diertransporten, zeker vanuit Zuid-Europa. Controleer herkomst en gezondheidstatus van aangekochte dieren.
Tekst: Gerben Hofman
