Mestproblematiek wordt vaak gezien als typisch Nederlands of Vlaams. Toch speelt het vraagstuk ook elders in Europa, zij het vaak op regionale schaal. Dat bleek tijdens de internationale conferentie ManuREsource, begin maart in Ede. Daar gaf Tim Wantulla, projectcoördinator bij de Landwirtschaftskammer Nordrhein-Westfalen, een inkijk in de situatie in de Duitse deelstaat.
Noordrijn-Westfalen beschikt over circa 1,5 miljoen hectare landbouwgrond, waarvan ongeveer één miljoen hectare in gebruik is voor akkerbouw. Granen en maïs domineren het bouwplan, aangevuld met grasland voor de veehouderij. De regio telt ongeveer 1,9 miljoen grootvee-eenheden en kent daarmee een intensieve landbouwstructuur.
Daling in nutriëntenproductie, maar verschillen blijven
Volgens Wantulla is de nutriëntenproductie de afgelopen jaren gedaald. Dat komt in hoofdzaak door een afname van de veestapel, een hogere voer- en productie-efficiëntie en strengere milieuregels.
Toch blijven de verschillen binnen de regio groot. Vooral in het noordwesten van de deelstaat bevinden zich gebieden met een hoge concentratie van veehouderij, waar de mestdruk nog steeds aanzienlijk is.
Nitraat in grondwater blijft probleem
Een belangrijk aandachtspunt is de nitraatconcentratie in het grondwater. In verschillende landbouwgebieden wordt de Europese norm van 50 milligram per liter nog overschreden.
In deze zogenaamde ‘rode zones’ gelden aanvullende maatregelen, zoals lagere stikstofgiften, strengere bemestingsplanning en intensievere monitoring. Veehouders zijn verplicht om hun mest regelmatig te laten analyseren en moeten trainingen volgen op het gebied van nutriëntenbeheer. Hoewel er volgens Wantulla een lichte verbetering zichtbaar is, blijft de nitraatproblematiek een hardnekkige uitdaging.
Internationale meststromen spelen grote rol
Een opvallend aspect van de Duitse situatie is de rol van grensoverschrijdende meststromen. Binnen en buiten de deelstaat wordt mest verplaatst van gebieden met overschotten naar regio’s met ruimte.
Een deel van de mest en het digestaat wordt geëxporteerd naar Nederland, waar het onder meer wordt verwerkt in biogasinstallaties. Hierdoor verschuift de nutriëntenbalans tussen regio’s en landen. Volgens Wantulla is deze logistieke component essentieel geworden in het mestbeheer.
Strenge regelgeving als basis
De Duitse mestregels zijn gebaseerd op Europese en nationale wetgeving. Belangrijke kaders zijn:
- de EU Nitraatrichtlijn
- de National Emission Ceilings Directive (NECD)
- de Duitse Düngeverordnung
Net als in Nederland en Vlaanderen geldt een limiet van 170 kilogram stikstof per hectare uit dierlijke mest.
Daarnaast zijn bedrijven verplicht om een gedetailleerde nutriëntenbalans bij te houden, waarin stikstof- en fosfaatstromen worden geregistreerd.
Techniek moet emissies beperken
Naast regelgeving wordt sterk ingezet op technologische oplossingen. Wantulla benadrukt dat acceptatie van deze technieken cruciaal is voor het voortbestaan van de sector in intensieve regio’s.
Belangrijke ontwikkelingen zijn emissiearm uitrijden (zoals zodebemesten en sleufinjectie), mestscheiding via pers of centrifuge en concentratie van nutriënten.Eén van de meest besproken innovaties is mestverzuring. Door zuur toe te voegen aan mest daalt de pH, waardoor ammoniak wordt omgezet in ammonium en minder vervluchtigt. Volgens Wantulla kan deze techniek de ammoniakemissie met circa 70 procent verminderen ten opzichte van standaardtoepassing. Tegelijkertijd plaatst hij een kanttekening: de techniek is relatief duur en vraagt aanpassingen aan machines en extra veiligheidsmaatregelen.
Praktijkgericht testen en kennisoverdracht
Om de toepassing van nieuwe technieken te versnellen, investeert de Landwirtschaftskammer Nordrhein-Westfalen in demonstratiebedrijven en proeflocaties. Hier kunnen landbouwers nieuwe systemen in de praktijk zien en testen. “Deze praktijkgerichte aanpak moet de acceptatie van nieuwe technieken versnellen”, aldus Wantulla.
Economie blijft bepalende factor
Ondanks de technische mogelijkheden blijft de economische haalbaarheid een belangrijke uitdaging. De landbouwsector staat onder druk door stijgende kosten voor energie, investeringen en regelgeving. Volgens Wantulla is het daarom essentieel dat beleid, techniek en economische realiteit in balans blijven.
Tekst: Gerben Hofman
Beeld: Shutterstock
