Tijdens een vergadering op 8 april in het Europees Parlement stonden dierlijke eiwitten centraal. Daarbij ging het over de rol van dierlijke eiwitten in de menselijke evolutie, hun nutritionele en sociale waarde evenals de bescherming van de steeds kwetsbaardere relatie tussen mensen, voedsel en milieu.
Dit event was georganiseerd door de Italiaanse op wetenschap gebaseerde denktank Competere voor duurzame ontwikkeling en de vereniging Carni Sostenibili voor duurzaam vlees, samen met enkele Europese parlementsleden. Aanleiding was het boek ‘In Lucy’s Footsteps’ van Pietro Paganini en Carola Macagno. Dit boek gaat over de bijdrage van vlees tot de evolutie van de mens. De auteur nam zelf deel aan het debat.
In Lucy’s Footsteps’
Het boek is een reis door de menselijke evolutie om het belang van dierlijk eiwit te onderzoeken in de geschiedenis van de mens en om aan te tonen dat de mens werd wat hij is mede dankzij vlees. Een soort van reisgids door deze evolutie is Lucy, onze paleo-voorouder die 3 miljoen jaar geleden leefde.
Volgens Pietro Paganini heeft vlees door de eeuwen heen bijgedragen tot de evolutie van de menselijke soort. Het omnivore en adaptieve dieet van onze voorouders leidde tot de groei van onze hersenmassa, ondersteunde de ontwikkeling van onze rechtopstaande houding en van de taal en droeg bij aan het vormen van gemeenschappen en het gebruik van werktuigen. Hij pleitte ervoor wetenschap opnieuw in het centrum van het debat te plaatsen. “Lucy leidt ons naar de oorsprong van de menselijke voeding en herinnert ons aan de cruciale rol van dierlijke eiwitten in de ontwikkeling van de hersenen en onze soort. Paradoxaal genoeg wordt deze erfenis vandaag in vraag gesteld. Voedsel reduceren tot goed of slecht is geen wetenschap, maar simplificatie. Met Lucy brengen we het debat terug tot evidentie, evolutie en vrijheid van keuze”, aldus Pietro Paganini.
De waarde van vlees in het menselijk dieet
Naast de schrijver Pietro Paganini was ook dr. Elisabetta Bernardi als spreker uitgenodigd. Zij is nutritioniste, biologe en voedingsexpert aan de Universiteit van Bari. Over de waarde van vlees in het menselijk dieet zei ze: “Deze introductie in het dieet was een cruciale stap, omdat het de nutriëntendichtheid verhoogde. Vooral het aandeel beschikbare essentiële nutriënten per eenheid voedsel. Dit maakte essentiële aminozuren zoals heemijzer, vitamine B12 en zink beschikbaar in een hoog biobeschikbare vorm.”
Met betrekking tot de zogenaamde eiwittransitie, het idee dat dierlijke eiwitten kunnen worden vervangen door plantaardige eiwitten zonder verlies aan nutritionele waarde, zei ze: “Het risico bestaat erin dat een biologisch complexe realiteit gereduceerd wordt door een vervanging van één voedsel door een ander. De mensen ontwikkelden zich in een omnivore context, niet met uitsluiting van voedingsstoffen, maar met integratie ervan. Dit blijft vandaag een sleutelpunt: dieetflexibiliteit is een biologische kracht, geen limitatie. Uit deze erfenis is het mediterrane dieet gegroeid, een model dat niet louter cultureel, maar diep biologisch is. De structuur is gebaseerd op evenwicht: een prevalentie van plantaardig voedsel en matig, maar strategische inclusie van dierlijk voedsel, variatie en seizoensgebondenheid”, aldus Elisabetta Bernardi.
Vlees als band tussen voeding en natuur
Europees parlementslid Stefano Cavedagna benadrukte tijdens het rondetafelgesprek de culturele waarde van vlees. “Vandaag beleven we meer dan ooit een achterdocht ten aanzien van vlees en gevestigde voedingstradities, gedreven door extreme milieu-ideologieën, die voorbijgaan aan het evenwicht tussen wetenschap, gezondheid en respect voor het milieu”, zei hij. Als iemand van Emilia-Romagna ben ik fier op onze voedselketen en uitmuntendheid. In ‘In Lucy’s Footsteps’ herontdek ik de wortels van onze beschaving en begrijp ik hoe voeding, vooral van dierlijke eiwitten, de mensheid ven gemeenschappen vorm heeft gegeven door de geschiedenis heen. Het mediterrane dieet is nu erkend als onaantastbare culturele erfenis, dankzij de bescherming en promotie door de Italiaanse regering. Het sluit vlees in als een fundamenteel component. De vooruitgang van de Europese landbouw, voedselveiligheid en dierenwelzijn zijn verzekerd aan de hoogste standaards ter wereld.”
Wetenschap als uitgangspunt
Europees parlementslid Dario Nardelmla deed een oproep om de wetenschappelijke waarheid in het centrum van het debat te herstellen. “Voedsel mag geen ideologische slagveld zijn”, zei hij. “Het boek ‘In Lucy’s Footsteps’ brengt wetenschap terug in de voorlinie. Dierlijke eiwitten zijn een deel van de menselijke evolutiegeschiedenis en blijven ook vandaag een belangrijke rol spelen in een evenwichtig en gezond dieet. Het is goed dat dit boek in het Europees parlement wordt voorgesteld. We hebben ruimtes nodig waar wetenschap zich kan engageren met politiek, vrij van dogma’s en oversimplificatie.”
Carmen Crespo Diaz, eveneens Europees parlementslid en EVP-woordvoerster in de landbouwcommissie van het Europees parlement voegde eraan toe: “De veehouderij is een strategische sector voor plattelandsgemeenschappen en voor de Europese competitiviteit en moet met vertrouwen gepromoot worden”, zei ze. “De publicatie van dit boek komt op een cruciaal moment, nu het noodzakelijk is misvattingen aan te pakken en de essentiële rol van vlees en dierlijke eiwitten in ons dieet, in onze economie en in ons productiemodel te erkennen. In het Europees parlement zullen wij doorgaan met het stimuleren van een ambitieuze veehouderijstrategie, ondersteund met adequate fondsen, innovatie en doeltreffende middelen om onze boeren te beschermen tegen oneerlijke concurrentie.”
Mens, milieu en voeding
Tijdens het event werd ook gediscussieerd over de relatie tussen mens, milieu en voeding en de noodzaak ‘natuurlijke voeding’ te promoten en te ondersteunen als een culturele waarde en als een tegengif tegen diëten dien hun band met het land dreigen te verliezen. Ter zake zei landbouwer en Europees parlementslid Benoît Cassart, tevens voorzitter van de Duurzame Veehouderij-Intergroep, het volgende: “Ingrediënten uit de natuur koken is één van de eerste activiteiten van de mensheid. Vandaag hebben we in grote mate onze band verloren met de oorsprong van ons voedsel. Veel kinderen bijvoorbeeld weten niet meer dat brood komt van tarwe. Tegelijkertijd blijft de consumptie van ultra-verwerkt voedsel stijgen. Deze evolutie gaat gepaard van een groeiend scepticisme ten aanzien van dierlijke eiwitten zoals melk en vooral vlees. Het is essentieel de band met de bronnen van ons voedsel te herstellen en een eenvoudigere, meer bewuste benadering van koken te bevorderen.”
De milieu-inzet van de dierlijke sector
Ook de milieuaspecten in verband met de vleesproductie komen in het boek aan bod. Dit dankzij een bijdrage van Giuseppe Pulina, professor ethiek en duurzaamheid van de veehouderij aan de universiteit van Sassari en voorzitter van Carni Sostenibili. “Landbouw en daarvoor de veehouderij, die een deel uitmaakt van de landbouw, is altijd de enige productieve activiteit geweest die zowel klimaatveranderende gassen uitstoot als ze verwijdert uit het ecosysteem”, zei hij tijdens het event.
“Het is belangrijk vast te stellen dat de agrivoedselvoorziening in Europa de impact van haar broeikasgassen met meer dan 18 procent gereduceerd heeft tussen 1990 en 2021. Dit is volgens Pulina mogelijk gemaakt door technologische verbeteringen die de doeltreffendheid van de primaire productiesystemen heeft verhoogd en het verbruik van bronnen heeft verminderd, zowel per product als in ’t algemeen. Daarbij is een parallelle reductie van milieubelasting verzekerd. “Als we het over de veehouderij hebben, mogen we ons niet alleen focussen op emissies, maar op het evenwicht tussen emissies en koolstofopslag.”
Tekst en beeld: Jef Verhaeren
