Na de publicatie in het Belgisch Staatsblad op 22 februari 2024 gaat het veelbesproken stikstofdecreet vanaf vandaag van start. De publicatie in het Staatsblad geeft de Programmatische Aanpak Stikstof een rechtsgrond en bijgevolg zijn maatregelen voortaan bindend.
De PAS-maatregelen zoals opgesomd in het decreet moeten met ingang van vandaag uitgevoerd worden en zijn door de publicatie ook afdwingbaar. Een aantal organisaties gaf eerder al aan een juridische procedure op te starten bij het Grondwettelijk Hof om de maatregelen op te schorten.
Negen hoofdstukken stikstofdecreet
Het stikstofdecreet is een document met negen hoofdstukken. Het akkoord kan opgedeeld worden in vijf onderdelen: de emissiereductiemaatregelen, de kaders die de impact van stikstofdepositie van bedrijven die stikstofoxiden (NOx) of ammoniak (NH3) uitstoten beoordelen, een stikstofsaneringsplan met natuurherstelmaatregelen, een pakket aan flankerende maatregelen om de sectorinspanningen te ondersteunen, en ten slotte monitoring en borging waarmee de onderlinge samenhang in de uitvoering van alle maatregelen geborgen en gegarandeerd wordt.
De doelstellingen van de stikstofaanpak
De PAS moet in de eerste plaats bijdragen aan de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen voor Europese beschermde natuur in Vlaanderen. Via de vastgelegde aanpak wordt de impact van stikstofdepositie op Speciale Beschermingszones (SBZ-H) teruggedrongen en wordt ingezet op natuurherstel. De aanpak moet ervoor zorgen dat de ammoniakuitstoot in Vlaanderen tegen 2030 met ongeveer 40 procent vermindert ten opzichte van 2015, en de uitstoot van stikstofoxiden met 45 procent. Hiervoor hanteert PAS de G8-reductiemaatregelen.
Ten tweede heeft de stikstofaanpak volgens het decreet ook tot doel om een toekomstgericht, een werkbaar en rechtszeker kader te bieden voor vergunning- en toestemmingsverlening rekening houdend met economische, sociale en economische randvoorwaarden.
PAS-referentie als leidraad
Nu de publicatie in het Staatsblad een feit is, kunnen er vanaf vrijdag in principe weer vergunningen toegekend worden. In het stikstofdecreet zitten beoordelingskaders voor vergunningen gedefinieerd waardoor landbouwers weten of een omgevingsvergunning voor onbepaalde duur mogelijk is voor hen of een tijdelijke vergunning tot 2030.
De vergunningsverlening voor veehouderijen houdt rekening met de impactscore van 0,025 procent en de “PAS-referentie 2030”. De PAS-referentie is een vertaling van de generieke doelstellingen op vlak van stikstofreductie die per sector worden opgelegd tegen 2030 naar een concrete doelstelling op bedrijfsniveau. De inschatting gebeurt op basis van de ammoniakemissies die een bedrijf in referentiejaar 2021 had. De PAS-referentie is bedrijfsspecifiek en zal kunnen worden bepaald door een online tool, die er op heden nog niet is. Aan de hand van de impactscore en de PAS-referentie zullen landbouwers weten welke vergunning er mogelijk zal zijn en welke stappen ze daarvoor moeten ondernemen.
Rechtszekerheid stikstofdecreet
Op basis van het advies van de Raad van State op het stikstofdecreet zouden volgens velen de uitgereikte vergunningen ‘gemakkelijk’ kunnen aangevochten worden via de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Een aantal organisaties gaf eerder ook al aan een juridische procedure op te starten bij het Grondwettelijk Hof om de maatregelen op te schorten.
Tekst: Annelies Debergh
