Resultaten Nitraatresidu 2010 opnieuw beter

23.03.2011

Deze week kennen de land- en tuinbouwers het resultaat van de nitraatresidumeting op hun perceel bij de staalnamecampagne van 2010. Uit de cijfers blijkt dat een gemiddeld nitraatresidu van 66 kg nitraatstikstof per ha gehaald werd in 2010. Dit resultaat is opmerkelijk beter dan in 2009. 1.694 landbouwers met een overschrijding boven de 1^ste nitraatresidudrempelwaarde, moeten in 2011 begeleidende maatregelen nemen om toekomstige overschrijdingen te vermijden.

De Mestbank stelt bij de resultaten van de nitraatresidumetingen een positieve evolutie vast. Het gemiddelde nitraatresidu is gedaald van 90 kg nitraatstikstof per ha in 2009 tot 66 kg nitraatstikstof per ha in 2010, wat vergelijkbaar is met de meetresultaten van 2007 en 2008. De zeer droge zomer van 2009 heeft geleid tot een groeistop voor heel wat gewassen en zorgde voor slechtere nitraatresiduresultaten in het najaar van 2009. Vooral voor gras werden hoge nitraatresidu’s, van gemiddeld 83 kg nitraatstikstof per ha, vastgesteld in 2009. In 2010 werden opnieuw goede nitraatresidu’s, van gemiddeld 50 kg nitraatstikstof per ha, gehaald voor grasland.

Wie een perceel met een te hoog nitraatresidu heeft, moet vanaf dit jaar een aantal begeleidende maatregelen nemen om een overschrijding in de toekomst te vermijden.

De maatregelen variëren naargelang de hoogte van de overschrijding. Hoe hoger het nitraatresidu, hoe strenger de maatregelen. Daarom zijn er vier 'drempelwaarden' ingesteld. Bij een overschrijding van achtereenvolgens de 1^ste, 2^de, 3^de of 4^de drempelwaarde, geldt er telkens een strenger maatregelenpakket om het nitraatresidu naar een gewenst niveau te doen dalen. Bovendien zijn de drempelwaarden verschillend naargelang de teelt en het bodemtype van het perceel.

Nieuw ten opzichte van de voorgaande staalnamecampagnes is dat de drempelwaarden overal in Vlaanderen van toepassing zijn. Dat laatste komt omdat heel Vlaanderen vanaf 2010 afgebakend is als risicogebied.

Van de in totaal 7.306 landbouwers waarbij een nitraatresidumeting werd uitgevoerd in 2010, werd bij 1.694 landbouwers (23 % van het totaal) een overschrijding van de 1^ste drempelwaarde vastgesteld. Die landbouwers moeten begeleidende maatregelen uitvoeren in 2011 om het nitraatresidu op hun landbouwpercelen te verlagen.

643 landbouwers (9 % van het totaal) hebben een matige overschrijding van de 1^ste drempelwaarde op hun perceel en krijgen de maatregelen van maatregelenpakket 1 opgelegd. Ze laten in 2011 een stikstofanalyse met bijhorend bemestingsadvies uitvoeren op het betrokken perceel. Daarnaast moeten ze een nitraatresidubepaling laten uitvoeren in het najaar van 2011 en kunnen ze dit jaar geen derogatie aanvragen op het betrokken perceel.

Bij 409 landbouwers (6 % van het totaal) werd de 2^de drempelwaarde overschreden en wordt maatregelenpakket 2 opgelegd. Zij voeren de maatregelen van maatregelenpakket 1 uit en laten daarbovenop een bijkomende nitraatresidubepaling uitvoeren in het najaar van 2011.

Voor 276 landbouwers (4 % van het totaal) waarbij de 3^de drempelwaarde overschreden werd, gelden de strengere maatregelen van maatregelenpakket 3. Zij voeren de maatregelen van maatregelenpakketten 1 en 2 uit. Daarbovenop moeten ze een bemestingsplan en -register bijhouden voor alle percelen van hun bedrijf. Als de teelt het toelaat, moeten ze een nateelt of vanggewas telen op elk perceel met een overschrijding van de 3^de drempelwaarde. Landbouwers met een groente als hoofdteelt of nateelt op het betrokken perceel in 2010, moeten voor alle groentepercelen in 2011 een stikstofanalyse met bijhorend bemestingsadvies laten uitvoeren. Verder gelden strengere bemestingsnormen in 2011 voor het betrokken perceel (- 30 kg N/ha uit dierlijke mest en - 30 % van de overige bemestingsnormen).

Ten slotte zijn er 366 landbouwers (5 % van het totaal) met een overschrijding van de 4^de drempelwaarde. Deze landbouwers voeren de strenge maatregelen van maatregelenpakket 4 uit in 2011. Die bestaan uit de maatregelen van maatregelenpakketten 1, 2 en 3 en daarbovenop wordt de toegelaten bemesting voor het betrokken perceel in 2011 verder beperkt tot - 60 % van alle bemestingsnormen.

De Mestbank zal eerst bij landbouwers die maatregelenpakket 4 opgelegd krijgen een audit uitvoeren, daarna ligt de focus bij de landbouwers met maatregelenpakket 3 waarvan het perceel met overschrijding in een zone met een minder goede oppervlakte- en grondwaterkwaliteit ligt.

Om elke landbouwer wegwijs te maken in welke maatregelen voor hem specifiek van toepassing zijn, krijgt hij van de Mestbank een gepersonaliseerde brief met het nitraatresidu en het maatregelenpakket dat van toepassing is. Hij krijgt ook een brochure met meer informatie over de verschillende drempelwaarden en maatregelenpakketten.

Wie drempelwaarde 3 of 4 overschrijdt, zal als één van de maatregelen lagere bemestingsnormen moeten toepassen. Op de website van de VLM (www.vlm.be) zal binnenkort een tabel beschikbaar zijn met de bemestingsnormen die voor maatregelenpakket 3 en 4 van toepassing zijn.

Wie dit wenst kan ook steeds individuele begeleiding aanvragen bij zijn provinciale afdeling van de Mestbank. Zowel voor hulp bij het opmaken van het bemestingsplan en -register als voor alle overige vragen, staan de medewerkers van de Mestbank klaar. De land- en tuinbouwers mogen echt niet aarzelen beroep te doen op de dienstverlening van de Mestbank.